{"id":13799,"date":"2026-04-28T08:44:48","date_gmt":"2026-04-28T08:44:48","guid":{"rendered":"https:\/\/www.sagnheimar.is\/?p=13799"},"modified":"2026-04-28T08:50:51","modified_gmt":"2026-04-28T08:50:51","slug":"moli-manadarins-kostulegar-kirkjur-konungs-og-klerka","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sagnheimar.is\/en\/moli-manadarins-kostulegar-kirkjur-konungs-og-klerka\/","title":{"rendered":"Moli m\u00e1na\u00f0arins \u2013 Kostulegar kirkjur konungs og klerka."},"content":{"rendered":"\n<p>\u00cd lj\u00f3si \u00feess a\u00f0 p\u00e1skarnir eru tilt\u00f6lulega n\u00fdafsta\u00f0nir \u00fe\u00e1 \u00feykir okkur vel vi\u00f0 h\u00e6fi a\u00f0 renna lauslega yfir kirkjus\u00f6gu Vestmannaeyja, \u00fev\u00ed \u00fear er af n\u00f3gu a\u00f0 taka.<\/p>\n\n\n\n<p>Tali\u00f0 er a\u00f0 ein af fyrstu kirkjum sem reist var \u00e1 \u00cdslandi hafi veri\u00f0 bygg\u00f0 h\u00e9r \u00ed Vestmannaeyjum um 1000, h\u00fan er talin fj\u00f3r\u00f0a e\u00f0a fimmta kirkjan sem bygg\u00f0a var \u00e1 landinu og a\u00f0 h\u00fan hafi m\u00f6gulega sta\u00f0i\u00f0 vi\u00f0 H\u00f6rgaeyri, r\u00e9tt sunnan vi\u00f0 Heimaklett. Efnisvi\u00f0urinn \u00ed kirkjuna kom fr\u00e1 Noregi og fluttu \u00feeir Gissur hv\u00edti og Hjalti Skeggjason hann til landsins fyrir tilskipan \u00d3lafs Tryggvasonar konungs, en hann fyrirskipa\u00f0i a\u00f0 \u00feeir skildu byggja kirkjuna \u00fear sem \u00feeir k\u00e6mu fyrst til lands. Tali\u00f0 er a\u00f0 \u00feetta hafi gerst r\u00e9tt \u00e1\u00f0ur en kristni var l\u00f6gtekin \u00e1 \u00cdslandi. Kirkjan var tileinku\u00f0 heil\u00f6gum Klemens, sem er verndard\u00fdrlingur s\u00e6fara og sj\u00f3s\u00f3knar og hefur \u00fev\u00ed veri\u00f0 k\u00f6llu\u00f0 Klemensarkirkja. Kirkjan st\u00f3\u00f0 \u00ed t\u00e6p 300 \u00e1r og viku bl\u00f3tsta\u00f0ir Vestmannaeyjinga \u00ed kj\u00f6lfari byggingar kirkjunnar. \u00a0\u00c1ri\u00f0 2000, \u00ed tilefni 1000 \u00e1ra kristnit\u00f6kuafm\u00e6lis \u00cdslendinga, gaf Noregskonungur Vestmannaeyjingum eftirmynd Norskrar stafkirkju sem reist var \u00e1 skansasv\u00e6\u00f0inu, en \u00fea\u00f0 sv\u00e6\u00f0i var teki\u00f0 \u00ed gegn \u00e1 \u00feessum t\u00edma og gert hi\u00f0 myndarlegasta. Var stafkirkjan reist til minningar um Klemenskirkju sem st\u00f3\u00f0 vi\u00f0 H\u00f6rgaeyri. Kirkjan er bygg\u00f0 \u00ed Holtalen st\u00edl, l\u00edkt og stafkirkjan sem stendur \u00ed Haltdalen, n\u00fa Holt\u00e5len \u00ed Tr\u00f8ndelag\u00a0 \u00ed Noregi.\u00a0 Kirkjan er helst til notu\u00f0 vi\u00f0 h\u00e1t\u00ed\u00f0ar messur eins og \u00feegar minnst er upphafs og endaloks Heimaeyjargossins, en einnig hafa fari\u00f0 fram sk\u00edrnir og giftingar \u00ed kirkjunni.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c1ri\u00f0 1573 var reist timburkirkja \u00e1 Fornu-L\u00f6ndum og voru \u00feeir kirkjumunir sem h\u00f6f\u00f0u veri\u00f0 \u00ed Ofanleitis og Kirkjub\u00e6jar kirkjum f\u00e6r\u00f0ir \u00feanga\u00f0, en \u00feeir munir komu upprunalega fr\u00e1 Klemensarkirkju vi\u00f0 H\u00f6rgaeyri. Var h\u00fan fj\u00e1rm\u00f6gnu\u00f0 me\u00f0 samskoti \u00edb\u00faa Vestmannaeyja. St\u00f3\u00f0 \u00feessi kirkja til \u00e1rsins 1627, en h\u00fan var brennd til kaldra kola \u00ed Tyrkjar\u00e1ninu. Sj\u00f3r\u00e6ningjarnir r\u00e6ndu \u00fev\u00ed sem \u00feeir komu hendur \u00e1, en nokkrum \u00e1rum \u00e1\u00f0ur, 1614 h\u00f6f\u00f0u enskir sj\u00f3r\u00e6ningjar undir forristu John Gentleman,\u00a0 einnig r\u00e6nt kirkjuna og haft \u00e1 brott me\u00f0 s\u00e9r b\u00e6kur og \u00fdmsa kirkjumuni. Kirkjuklukkunum bjarga\u00f0 og \u00fe\u00e6r faldar og er \u00f6nnur \u00feeirra \u00ed kirkjuturni \u00feeirrar Landakirkju sem vi\u00f0 \u00feekjum \u00ed dag. Hafist var vi\u00f0 a\u00f0 byggja a\u00f0ra kirkju 1631, en h\u00fan var f\u00e6r\u00f0 \u00ed vestur \u00e1tt til a\u00f0 au\u00f0velda Ofanbyggjurum kirkjus\u00f3kn og haf\u00f0i fyrri kirkjan dregi\u00f0 nafn sitt Landakirkja af \u00fev\u00ed sv\u00e6\u00f0i sem h\u00fan var bygg\u00f0 \u00e1, Fornu l\u00f6nd og fylgdi \u00fea\u00f0 nafn n\u00fdju kirkjunni. \u00c1ri\u00f0 1686 var kirkjan \u00fe\u00f3 or\u00f0in mj\u00f6g illa farin, \u00fer\u00e1tt fyrir tilraunir til vi\u00f0halds og endurb\u00e6tur og \u00e1kve\u00f0i\u00f0 var a\u00f0 r\u00edfa hana og endurbyggja. St\u00f3\u00f0 s\u00fa kirkja allt til \u00e1rins 1722 e\u00f0a a\u00f0eins \u00ed 54 \u00e1r, en \u00fe\u00e1 var r\u00e1\u00f0ist \u00ed a\u00f0 byggja n\u00fdja kirkju og var \u00fea\u00f0 \u00feri\u00f0ja Landakirkjan sem var bygg\u00f0. Ekki var vanda\u00f0 miki\u00f0 til verka \u00feegar s\u00fa kirkja var bygg\u00f0 \u00fev\u00ed h\u00fan st\u00f3\u00f0 a\u00f0eins \u00ed 26 \u00e1r. Samkv\u00e6mt konungs\u00farskur\u00f0i 26. mars 1748 var tekin s\u00fa \u00e1kv\u00f6r\u00f0un a\u00f0 kirkjan skildi rifin vegna hr\u00f6rlegs \u00e1stands. Var \u00fev\u00ed enn \u00e1 n\u00fd bygg\u00f0 n\u00fd kirkja \u00e1 \u00feessum reit \u00e1rin 1748-1749. Ekki gekk betur til en svo a\u00f0 sirka 25 \u00e1rum s\u00ed\u00f0ar var \u00e1kve\u00f0i\u00f0 a\u00f0 fara \u00ed enn a\u00f0ra kirkjubyggingu \u00fear sem fyrri kirkja taldist \u00f3h\u00e6f til kirkjuhalds s\u00f6kum rigningarleka. Fyrri kirkjur h\u00f6f\u00f0u a\u00f0allega veri\u00f0 bygg\u00f0ar \u00far timbri, en 1774 var \u00e1kve\u00f0i\u00f0 a\u00f0 byggja kirkjuna \u00far steini svo h\u00fan g\u00e6ti sta\u00f0ist t\u00edmans t\u00f6nn. Var \u00fev\u00ed ger\u00f0ur samningur vi\u00f0 hinn danska h\u00fasameistara Nikolai Eigtved um a\u00f0 sj\u00e1 um teikningu af hinni n\u00fdju kirkju, en Eigtved hanna\u00f0i m.a. teikningar af Amalienborgarh\u00f6ll og Kristj\u00e1nsborgarh\u00f6ll Kristj\u00e1ns V. danakonungs. Georg David Anthon byggingarmeistari \u00ed Kaupmannah\u00f6fn st\u00f3\u00f0 fyrir byggingunni \u00e1 hinni n\u00fdju kirkju, en hinn \u00fe\u00fdski Krist\u00f3fer Berger var yfirsmi\u00f0ur. Flutti Berger til Vestmannaeyja \u00e1samt konu sinni og \u00e1tta b\u00f6rnum 1774 \u00e1samt l\u00e6risveini s\u00ednum. St\u00f3\u00f0u byggingar yfir fr\u00e1 1774-1778 og var \u00fe\u00e1 Landakirkja f\u00e6r\u00f0 \u00e1 \u00feann reit sem h\u00fan stendur n\u00fana. Samkv\u00e6mt venjum \u00e1 \u00cdslandi \u00fe\u00e1 st\u00f3\u00f0u kirkjur innan kirkjugar\u00f0s, en brug\u00f0i\u00f0 var \u00fataf \u00feeim vana vi\u00f0 byggingu Landakirkju og tali\u00f0 er a\u00f0 h\u00fan s\u00e9 fyrsta kirkja sem bygg\u00f0 hefur veri\u00f0 \u00e1 \u00cdslandi utan kirkjugar\u00f0s.\u00a0 \u00c1 sama t\u00edma var hafist handa vi\u00f0 byggingar \u00e1 Bessasta\u00f0arkirkju og var afgangsefni \u00far Landakirkju nota\u00f0 vi\u00f0 \u00fe\u00e1 uppbyggingu. Fr\u00e1 1856-1857 voru ger\u00f0ar t\u00f6luver\u00f0ar endurb\u00e6tur \u00e1 kirkjunni a\u00f0 innan, \u00fe\u00e1 voru veggir kalka\u00f0ir, s\u00e6tum var b\u00e6tt vi\u00f0, en einnig var bygg\u00f0ur turn \u00e1 kirkjuna.\u00a0 Magn\u00fas \u00cdsleifsson tr\u00e9sm\u00ed\u00f0ameistari st\u00f3\u00f0 fyrir t\u00f6luver\u00f0ri vi\u00f0ger\u00f0 \u00e1 \u00a0kirkunni \u00e1ri\u00f0 1903, en \u00fe\u00e1 voru svalir breikka\u00f0ar, gluggar st\u00e6kka\u00f0ir, s\u00f6ngpallur st\u00e6kka\u00f0ur og forkirkja \u00far timbri reist. Eftir teikningum \u00d3lafs \u00c1. Kristj\u00e1nssonar b\u00e6jarstj\u00f3ra, var fari\u00f0 \u00feegar r\u00e1\u00f0ist var \u00ed miklar endurb\u00e6tur \u00e1rin 1955-1959. \u00de\u00e1 var reist n\u00fd forkirkja og turn sem og s\u00e6ti og g\u00f3lf voru endurn\u00fdju\u00f0. Eftir \u00feessa tilkomumiklu breytingu var kirkjan endurv\u00edg\u00f0 4.okt\u00f3ber 1959. \u00cd Heimaeyjagosinu 1973 var messa\u00f0 \u00ed Landakirkju \u00feann 23. mars \u00e1 me\u00f0an gosi\u00f0 st\u00f3\u00f0 sem h\u00e6st. Mildi \u00feykir a\u00f0 \u00fer\u00e1tt fyrir miki\u00f0 \u00f6sku- og vikurfall vi\u00f0 Landakirkju, \u00fe\u00e1 var\u00f0 kirkjan ekki fyrir miklum skemmdum.\u00a0 \u00c1ri\u00f0 1978 var fari\u00f0 \u00ed vi\u00f0ger\u00f0ir \u00e1 kirkjunni og \u00fe\u00e1 voru pottgluggar teknir \u00far henni, en \u00feeir h\u00f6f\u00f0u veri\u00f0 s\u00ed\u00f0an um aldam\u00f3tin 1900 og settir voru n\u00fdjir har\u00f0vi\u00f0argluggar me\u00f0 tv\u00f6f\u00f6ldu gleri, en einnig var sett eir\u00feak \u00e1 kirkjuna sama \u00e1r. N\u00fdjustu breytingar \u00e1 Landakirkju f\u00f3ru fram 1990, en \u00fe\u00e1 var teki\u00f0 til notkunar safna\u00f0arheimili sem teikna\u00f0 var af P\u00e1li Z\u00f3ph\u00f3n\u00edasarsyni og svo aftur 2005, \u00fe\u00e1 var safna\u00f0arheimili\u00f0 st\u00e6kka\u00f0 og \u00fear komi\u00f0 fyrir skrifstofum, fundarsal og eldh\u00fasi. Eins og pistillinn s\u00fdnir \u00fe\u00e1 er kirkjusaga Vestmannaeyja gr\u00ed\u00f0arlega \u00e1hugaver\u00f0, \u201esama\u201c kirkjan bygg\u00f0, endurbygg\u00f0, l\u00f6gu\u00f0, lagf\u00e6r\u00f0 og f\u00e6r\u00f0. H\u00e9r h\u00f6fum vi\u00f0 a\u00f0eins stikla\u00f0 \u00e1 st\u00f3ru \u00ed s\u00f6gunni, en seinna munum vi\u00f0 r\u00fdna \u00ed s\u00f6gu Ofanleitiskirkju og Kirkjub\u00e6jarkirkju og kennir \u00fear \u00fdmissa a\u00f0 grasa.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00cd lj\u00f3si \u00feess a\u00f0 p\u00e1skarnir eru tilt\u00f6lulega n\u00fdafsta\u00f0nir \u00fe\u00e1 \u00feykir okkur vel vi\u00f0 h\u00e6fi a\u00f0 renna lauslega yfir kirkjus\u00f6gu Vestmannaeyja, \u00fev\u00ed \u00fear er af n\u00f3gu a\u00f0 taka. Tali\u00f0 er a\u00f0<\/p>\n","protected":false},"author":6,"featured_media":13800,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53],"tags":[],"class_list":["post-13799","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-frettir-2026"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sagnheimar.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13799","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sagnheimar.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sagnheimar.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sagnheimar.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/6"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sagnheimar.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13799"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.sagnheimar.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13799\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13806,"href":"https:\/\/www.sagnheimar.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13799\/revisions\/13806"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sagnheimar.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13800"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sagnheimar.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13799"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sagnheimar.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13799"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sagnheimar.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13799"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}