{"id":13864,"date":"2026-08-26T08:20:26","date_gmt":"2026-08-26T08:20:26","guid":{"rendered":"https:\/\/www.sagnheimar.is\/?p=13864"},"modified":"2026-08-26T08:20:30","modified_gmt":"2026-08-26T08:20:30","slug":"moli-manadarins-thjodhatid-horfnar-hefdir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sagnheimar.is\/en\/moli-manadarins-thjodhatid-horfnar-hefdir\/","title":{"rendered":"Moli M\u00e1na\u00f0arins \u2013 \u00dej\u00f3\u00f0h\u00e1t\u00ed\u00f0: Horfnar hef\u00f0ir."},"content":{"rendered":"\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Flest okkar kannast s\u00f6guna um upphaf \u00dej\u00f3\u00f0h\u00e1t\u00ed\u00f0arinnar h\u00e9r \u00ed Vestmannaeyjum, en samkv\u00e6mt henni komust Eyjaskeggjar ekki til meginlandsins \u00e1ri\u00f0 1874 \u00feegar haldi\u00f0 var upp\u00e1 1000 \u00e1ra bygg\u00f0 \u00e1 \u00cdslandi og \u00e1kv\u00e1\u00f0u \u00fev\u00ed a\u00f0 halda s\u00edna eigin h\u00e1t\u00ed\u00f0 \u00ed Herj\u00f3lfsdal. \u00de\u00f3 sagan \u00feyki g\u00f3\u00f0, \u00fe\u00e1 er h\u00fan ekki allskostar r\u00e9tt. \u00cd \u00dej\u00f3\u00f0h\u00e1t\u00ed\u00f0arbla\u00f0inu 2024 ritar K\u00e1ri Bjarnason grein sem varpar sk\u00fdrara lj\u00f3si \u00e1 upphafss\u00f6gu \u00dej\u00f3\u00f0h\u00e1t\u00ed\u00f0arinnar en \u00fear kemur me\u00f0al annars fram a\u00f0 tekin hafi veri\u00f0 saman skr\u00e1 yfir \u00fe\u00e1 sem m\u00e6tt h\u00f6f\u00f0u \u00e1 h\u00e1t\u00ed\u00f0ina \u00e1 \u00deingv\u00f6llum af J\u00f3ni J\u00f3nssyni Borgfir\u00f0ingi. \u00dear kemur fram a\u00f0 skr\u00e1\u00f0ir voru 422 gestir sem voru nafngreindir, st\u00e6rsti hlutinn voru bo\u00f0sgestir fr\u00e1 \u00f6llu landinu, en J\u00f3n segir a\u00f0 eflaust hef\u00f0u veri\u00f0 fleiri sem ekki n\u00e1\u00f0ist a\u00f0 skr\u00e1. Fyrir h\u00f6nd Vestmannaeyja komu \u00feeir \u00c1rni Einarsson hreppstj\u00f3ri \u00e1 Vilborgarst\u00f6\u00f0um og \u00deorsteinn J\u00f3nsson hreppstj\u00f3ri \u00e1 N\u00fdjab\u00e6. M\u00f6gulega hafa fleiri Eyjamenn s\u00f3tt h\u00e1t\u00ed\u00f0ina en bo\u00f0sgestirnir tveir, en \u00fe\u00f3 liggja ekki neinar heimildir fyrir \u00fev\u00ed. \u00deetta s\u00fdnir a\u00f0 a\u00f0 Eyjamenn s\u00f3ttu h\u00e1t\u00ed\u00f0ina \u00e1 \u00deingv\u00f6llum og voru \u00fev\u00ed ekki ve\u00f0urteptir \u00ed Eyjum. Annar punktur er a\u00f0 \u00dej\u00f3\u00f0h\u00e1t\u00ed\u00f0in sem h\u00e9ra\u00f0sh\u00e1t\u00ed\u00f0 hafi eing\u00f6ngu veri\u00f0 haldin \u00ed Eyjum, en fj\u00f6lmargar \u00e1l\u00edka h\u00e1t\u00ed\u00f0ir voru haldnar v\u00ed\u00f0svega um landi\u00f0 m.a. \u00ed Reykjav\u00edk, Kleifarhreppi, Lei\u00f0vallarhreppi og Dyrh\u00f3laey fyrir Skaftfellinga, \u00e1 Hruna og St\u00f3ra-N\u00fapi fyrir \u00c1rnesinga og v\u00ed\u00f0ar. A\u00f0 lokum bendir K\u00e1ri \u00e1 a\u00f0 s\u00e9rsta\u00f0a \u00dej\u00f3\u00f0h\u00e1t\u00ed\u00f0ar okkar Vestmannaeyjinga s\u00e9 ekki bundin vi\u00f0 h\u00e1t\u00ed\u00f0ina 1874, heldur vi\u00f0 endurvakningu hennar 1901, \u00fev\u00ed engar heimildir eru fyrir \u00fev\u00ed a\u00f0 h\u00e1t\u00ed\u00f0in hafi veri\u00f0 haldin eftir 1874 fyrr en 1901.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00fa \u00feegar \u00feessi misskilningur hefur veri\u00f0 lei\u00f0r\u00e9ttur \u00feykir m\u00e9r vi\u00f0 h\u00e6fi a\u00f0 r\u00fdna a\u00f0eins \u00ed gamlar hef\u00f0ir sem voru vi\u00f0 l\u00fd\u00f0i \u00e1 \u00dej\u00f3\u00f0h\u00e1t\u00ed\u00f0inni, hef\u00f0ir sem sumir muna eftir, a\u00f0rir ekki og hef\u00f0ir sem horfi\u00f0 hafa endanlega.<\/p>\n\n\n\n<p>J\u00f3n J\u00f3nsson fr\u00e1 Brautarholti segir fr\u00e1 \u00ed minningum s\u00ednum fr\u00e1 \u00dej\u00f3\u00f0h\u00e1t\u00ed\u00f0inni 1874 \u00feegar skoti\u00f0 var \u00far fallbyssum til a\u00f0 hei\u00f0ra Kristj\u00e1n IX, en einnig minnist hann \u00feess a\u00f0 uxa hafi veri\u00f0 sl\u00e1tra\u00f0 og hann elda\u00f0ur og \u00f6llum \u00dej\u00f3\u00f0h\u00e1t\u00ed\u00f0argestum bo\u00f0i\u00f0 a\u00f0 sn\u00e6\u00f0a af honum vi\u00f0 eitt af hl\u00f6\u00f0nu \u00dej\u00f3\u00f0h\u00e1t\u00ed\u00f0arbor\u00f0unum sem komi\u00f0 var upp fyrir h\u00e1t\u00ed\u00f0ina \u00ed Herj\u00f3lfsdal. \u00deessi hl\u00f6\u00f0nu bor\u00f0 me\u00f0 torftoppi voru n\u00fdtt til veisluhalda og bor\u00f0halds \u00fear sem f\u00f3lk kom saman og deildi me\u00f0 s\u00e9r allskyns g\u00f3\u00f0g\u00e6ti \u00feess t\u00edma, en bor\u00f0in voru einnig reist sem einskonar skj\u00f3lveggur til a\u00f0 verjast austan\u00e1ttinni. \u00deegar \u00e1rin li\u00f0u og me\u00f0 auknu a\u00f0gengi a\u00f0 timbri f\u00f3r f\u00f3lk a\u00f0 sm\u00ed\u00f0a hentugri bor\u00f0 og minnka\u00f0i \u00fev\u00ed notkun hl\u00f6\u00f0nu bor\u00f0anna \u00fear til \u00feau f\u00e9llu \u00ed gleymskunnar d\u00e1.<\/p>\n\n\n\n<p>Ein elsta hef\u00f0in sem horfi\u00f0 hefur fr\u00e1 \u00dej\u00f3\u00f0h\u00e1t\u00ed\u00f0 er reiptogi\u00f0, en heimildir segja a\u00f0 \u00fea\u00f0 hafi veri\u00f0 i\u00f0ka\u00f0 allt fr\u00e1 upphafi \u00dej\u00f3\u00f0h\u00e1t\u00ed\u00f0ar 1874 til 1990, en \u00fe\u00f3 me\u00f0 breyttu sni\u00f0i \u00ed gegnum \u00e1rin og m\u00f6gulega hefur \u00feessi hef\u00f0 ekki haldist \u00f3slitin allan \u00feennan t\u00edma. Lengi vel var reiptogi\u00f0 hugsa\u00f0 sem aflrauns keppni, \u00fear sem helstu kempur Eyjanna kepptust vi\u00f0 a\u00f0 reyna a\u00f0 draga hitt li\u00f0i\u00f0 yfir l\u00ednu sem var rist \u00ed j\u00f6r\u00f0ina vi\u00f0 mi\u00f0ju reipisins. \u00deessi keppni f\u00f3r fram \u00e1 grasfl\u00f6tinni fyrir framan r\u00e6\u00f0usteininn \u00ed Herj\u00f3lfsdal. S\u00ed\u00f0ar e\u00f0a milli 1920-1925 \u00fe\u00f3tti vi\u00f0 h\u00e6fi a\u00f0 skipta li\u00f0unum \u00e1 milli \u00ed\u00fer\u00f3ttaf\u00e9lagann \u00de\u00f3rs og T\u00fds og kepptust \u00feau vi\u00f0 a\u00f0<\/p>\n\n\n\n<p>sigra hvort anna\u00f0, en \u00ed\u00fer\u00f3ttaf\u00e9l\u00f6gin skiptust \u00e1 a\u00f0 halda h\u00e1t\u00ed\u00f0ina. \u00dea\u00f0 var svo \u00e1ri\u00f0 1964 a\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0h\u00e1t\u00ed\u00f0arnefnd \u00e1kva\u00f0 a\u00f0 brydda upp\u00e1 \u00feeirri n\u00fdjung a\u00f0 f\u00e6ra reiptogi\u00f0 a\u00f0 tj\u00f6rninni og l\u00e1ta li\u00f0in keppast vi\u00f0 a\u00f0 draga hvort anna\u00f0 \u00e1 b\u00f3lakaf \u00ed tj\u00f6rnina. \u00dar var\u00f0 a\u00f0 reiptogi\u00f0 var\u00f0 meira a\u00f0 gamans\u00f6mum vi\u00f0bur\u00f0i heldur en raunverulegri aflraunskeppni. \u00deegar \u00dej\u00f3\u00f0h\u00e1t\u00ed\u00f0in f\u00e6r\u00f0ist \u00e1 Brei\u00f0abakka \u00ed kj\u00f6lfari gossins f\u00e6r\u00f0ist reiptogi\u00f0 aftur \u00ed sitt upprunalega form \u00feau \u00e1r sem h\u00e1t\u00ed\u00f0in var haldin \u00fear. \u00cd \u00dej\u00f3\u00f0h\u00e1t\u00ed\u00f0ardagskr\u00e1 1982 er fyrst augl\u00fdstur s\u00e1 br\u00e1\u00f0skemmtilegi vi\u00f0bur\u00f0ur; reiptog yfir tj\u00f6rnina, b\u00e6jarstj\u00f3rn \u00e1 m\u00f3ti \u00fej\u00f3\u00f0h\u00e1t\u00ed\u00f0arnefnd. Vakti \u00feessi vi\u00f0bur\u00f0ur mikla k\u00e1t\u00ednu h\u00e1t\u00ed\u00f0argesta, sem \u00fe\u00f3tti einstaklega gaman a\u00f0 sj\u00e1 \u00fej\u00f3\u00f0h\u00e1t\u00ed\u00f0arnefnd i\u00f0ulega draga sitjandi b\u00e6jarstj\u00f3rn \u00e1 b\u00f3lakaf \u00ed tj\u00f6rnina. H\u00e9lst \u00feessi vi\u00f0bur\u00f0ur allt til \u00e1rsins 1990 en \u00fe\u00e1 komst upp um a\u00f0 br\u00f6g\u00f0 voru \u00ed tafli, \u00fev\u00ed \u00fej\u00f3\u00f0h\u00e1t\u00ed\u00f0arnefnd haf\u00f0i \u00e1valt vali\u00f0 vesturhluta bakkans \u00fear sem mun betri f\u00f3tspyrna var og \u00fev\u00ed n\u00e1nast \u00f3m\u00f6gulegt fyrir b\u00e6jarstj\u00f3rnina a\u00f0 sigra \u00ed \u00feessum a\u00f0st\u00e6\u00f0um. Eftir \u00feetta neita\u00f0i b\u00e6jarstj\u00f3rn a\u00f0 taka \u00fe\u00e1tt \u00ed fleiri reiptogum. Eftir \u00fea\u00f0 fjara\u00f0i hef\u00f0in \u00fat. Eflaust \u00fe\u00e6tti m\u00f6rgum gaman ef \u00feessi hef\u00f0i yr\u00f0i endurvakin \u00e1 n\u00e6stu \u00dej\u00f3\u00f0h\u00e1t\u00ed\u00f0.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c1ri\u00f0 1983 var fyrsta kassab\u00edlaralli\u00f0 haldi\u00f0 \u00e1 \u00dej\u00f3\u00f0h\u00e1t\u00ed\u00f0 Vestmannaeyja. \u00c1kva\u00f0 \u00fej\u00f3\u00f0h\u00e1t\u00ed\u00f0arnefnd \u00fea\u00f0 \u00e1ri\u00f0 a\u00f0 brydda upp\u00e1 \u00feessari n\u00fdjung fyrir yngri kynsl\u00f3\u00f0irnar og var Brynd\u00eds Schram fengin til a\u00f0 stj\u00f3rna keppninni. Voru b\u00edlarnir heimasm\u00ed\u00f0a\u00f0ir og var \u00feetta skemmtilegt fj\u00f6lskylduverkefni \u00fear sem hugvit og sk\u00f6punarg\u00e1fa voru l\u00e1tin r\u00e1\u00f0 til um h\u00f6nnun, en b\u00edlarnir m\u00e1ttu eing\u00f6ngu ganga fyrir mannafli. Keyrt var einn hring \u00ed kringum tj\u00f6rnina og s\u00e1 einn um a\u00f0 st\u00fdra b\u00edlnum \u00e1 me\u00f0an annar \u00fdtti honum. Veitt voru ver\u00f0laun fyrir frumlegustu h\u00f6nnunina og a\u00f0 sj\u00e1lfs\u00f6g\u00f0u fyrir hra\u00f0skrei\u00f0asta b\u00edlinn. Fj\u00f6ldi barna t\u00f3k \u00fe\u00e1tt \u00ed \u00feessari skemmtilegu keppni og var h\u00fan fastur li\u00f0ur \u00ed barnadagskr\u00e1nni til 1985, en eftir \u00fea\u00f0 \u00e1r finnast engar heimildir a\u00f0 keppninni hafi veri\u00f0 haldi\u00f0 \u00e1fram. \u00dea\u00f0 var svo \u00e1ri\u00f0 2014 a\u00f0 Hildur J\u00f3hannsd\u00f3ttir endurvakti \u00feessa skemmtilegu hef\u00f0 og h\u00e9lt h\u00fan utan um skipulag keppninnar til 2018, en \u00fe\u00e1 vir\u00f0ist sem \u00feessi f\u00e1b\u00e6ra hef\u00f0 hafi aftur lagst af.<\/p>\n\n\n\n<p>Ein n\u00fdlegasta hef\u00f0in sem hefur horfi\u00f0 \u00e1 brott eru bekkjab\u00edlarnir fr\u00e6gu. Bekkjab\u00edlar voru teknir \u00ed notkun \u00e1 \u00dej\u00f3\u00f0h\u00e1t\u00ed\u00f0 \u00ed kringum 1930, en fyrir \u00feann t\u00edma voru hestar og kerrur nota\u00f0ar til a\u00f0 koma b\u00fasl\u00f3\u00f0 og tj\u00f6ldum ni\u00f0ur \u00ed Dal. Fyrst um sinn voru v\u00f6rub\u00edlarnir, sem s\u00ed\u00f0an ur\u00f0u bekkjab\u00edlar, nota\u00f0ir til a\u00f0 flytja v\u00f6rur og fleira \u00e1 h\u00e1t\u00ed\u00f0arsv\u00e6\u00f0i\u00f0, en b\u00edlstj\u00f3rarnir s\u00e1u flj\u00f3tt a\u00f0 n\u00fdta m\u00e6tti b\u00edlana \u00e1 annan veg \u00feegar f\u00f3lk hoppa\u00f0i upp\u00e1 v\u00f6rub\u00edlapallana og fengu a\u00f0 flj\u00f3ta me\u00f0 \u00ed Dalinn. S\u00e9rstakir bekkir voru \u00fe\u00e1 sm\u00ed\u00f0a\u00f0ir og \u00feeim komi\u00f0 fyrir \u00e1 p\u00f6llunum og v\u00f6rub\u00edlarnir nota\u00f0ir til f\u00f3lksflutninga inn \u00ed Herj\u00f3lfsdal, bekkjab\u00edllinn var f\u00e6ddur. Bekkjab\u00edllinn \u00fer\u00f3a\u00f0ist me\u00f0 \u00e1runum og f\u00f3ru menn a\u00f0 festa d\u00faka yfir pallinn til a\u00f0 verja f\u00f3lk gegn ve\u00f0rinu, sem og pallver\u00f0ir t\u00f3ku a\u00f0 rukka fyrir fari\u00f0 og fylgjast me\u00f0 f\u00f3lkinu sem sat \u00ed b\u00edlnum. S\u00ed\u00f0ar voru settar upp skipulag\u00f0ar lei\u00f0ir fyrir bekkjab\u00edlana \u00fear sem \u00feeir stoppu\u00f0u \u00e1 \u00e1kve\u00f0num st\u00f6\u00f0um til a\u00f0 s\u00e6kja f\u00f3lk sem var \u00e1 lei\u00f0 \u00ed og \u00far Dalnum. Haukur J\u00f3hannsson e\u00f0a Haukur \u00e1 B\u00edlast\u00f6\u00f0inni var \u00feekktur bekkjab\u00edlstj\u00f3ri og minnist hann \u00feess \u00ed vi\u00f0tali \u00ed Eyjafr\u00e9ttum a\u00f0 mest hafi hann eki\u00f0 107 far\u00feegum \u00ed einni fer\u00f0, en b\u00edlarnir t\u00f3ku venjulega 40-50 far\u00feega. \u00c1ri\u00f0 2015 var \u00e1kve\u00f0i\u00f0 a\u00f0 h\u00e6tta notkun \u00e1 bekkjab\u00edlum s\u00f6kum<\/p>\n\n\n\n<p>slysah\u00e6ttu, en engin \u00f6ryggisbelti voru \u00ed b\u00edlunum og \u00fe\u00f3ttu \u00fe\u00e6r undan\u00fe\u00e1gur sem veittar h\u00f6f\u00f0u veri\u00f0 ekki lengur verjand. \u00dear me\u00f0 lauk 85 \u00e1ra gamalli hef\u00f0.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Flest okkar kannast s\u00f6guna um upphaf \u00dej\u00f3\u00f0h\u00e1t\u00ed\u00f0arinnar h\u00e9r \u00ed Vestmannaeyjum, en samkv\u00e6mt henni komust Eyjaskeggjar ekki til meginlandsins \u00e1ri\u00f0 1874 \u00feegar haldi\u00f0 var upp\u00e1 1000 \u00e1ra bygg\u00f0 \u00e1 \u00cdslandi og<\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":13865,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53],"tags":[],"class_list":["post-13864","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-frettir-2026"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sagnheimar.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13864","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sagnheimar.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sagnheimar.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sagnheimar.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sagnheimar.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13864"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.sagnheimar.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13864\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13867,"href":"https:\/\/www.sagnheimar.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13864\/revisions\/13867"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sagnheimar.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13865"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sagnheimar.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13864"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sagnheimar.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13864"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sagnheimar.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13864"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}