{"id":13879,"date":"2026-10-28T08:14:50","date_gmt":"2026-10-28T08:14:50","guid":{"rendered":"https:\/\/www.sagnheimar.is\/?p=13879"},"modified":"2026-10-28T09:49:08","modified_gmt":"2026-10-28T09:49:08","slug":"magnadur-madur-minjar-og-minningar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sagnheimar.is\/en\/magnadur-madur-minjar-og-minningar\/","title":{"rendered":"Moli m\u00e1na\u00f0arins &#8211; Magna\u00f0ur ma\u00f0ur, minjar og minningar"},"content":{"rendered":"\n<p>\u00dea\u00f0 var \u00e1 \u00fev\u00ed herrans \u00e1ri 1932 a\u00f0 ungur ma\u00f0ur \u00e1kva\u00f0 a\u00f0 stu\u00f0la a\u00f0 stofnun bygg\u00f0asafns h\u00e9r \u00ed Vestmannaeyjum eftir a\u00f0 honum \u00e1skotna\u00f0ist p\u00fa\u00f0urhorn \u00far nautshorni. \u00deessi ma\u00f0ur haf\u00f0i kennt vi\u00f0 Gagnfr\u00e6\u00f0isk\u00f3lann og einnig gegnt starfi sk\u00f3lastj\u00f3ra \u00fear. Nemendur hans h\u00f6f\u00f0u einmitt hvatt hann til a\u00f0 koma \u00e1 laggirnar safni h\u00e9r \u00ed Eyjum. \u00deetta var enginn annar en \u00deorsteinn \u00de. V\u00edglundsson, fa\u00f0ir bygg\u00f0asafns okkar Eyjamanna. \u00deorsteinn f\u00e6ddist 19. okt\u00f3ber 1899 a\u00f0 Melum \u00ed Mj\u00f3afir\u00f0i. Foreldrar hans voru J\u00f3n\u00edna Gu\u00f0r\u00fan \u00deorsteinsd\u00f3ttir og V\u00edglundur \u00deorgr\u00edmsson. Hj\u00f3nin Stefan\u00eda Gu\u00f0j\u00f3nsd\u00f3ttir og Vigf\u00fas Sigur\u00f0sson t\u00f3ku \u00deorstein \u00ed f\u00f3stur \u00feegar hann var barn og bj\u00f3 hann me\u00f0 \u00feeim a\u00f0 H\u00f3lum \u00ed Nor\u00f0fir\u00f0i. A\u00f0 loknu barnask\u00f3lan\u00e1mi s\u00f3tti \u00deorsteinn B\u00fana\u00f0arsk\u00f3lann \u00e1 Hvanneyri og \u00fatskrifa\u00f0ist \u00fea\u00f0an sem b\u00fafr\u00e6\u00f0ingur tv\u00edtugur a\u00f0 aldri. \u00c1rin 1921\u20131923 stunda\u00f0i hann n\u00e1m vi\u00f0 l\u00fd\u00f0h\u00e1sk\u00f3la \u00ed Noregi og s\u00ed\u00f0ar lauk hann n\u00e1mi vi\u00f0 menntask\u00f3la \u00e1 Su\u00f0ur-M\u00e6ri. \u00deorsteinn lag\u00f0i svo lei\u00f0 s\u00edna \u00ed Kennarask\u00f3la \u00cdslands og lauk n\u00e1mi \u00fear \u00e1ri\u00f0 1927. Sama \u00e1r flutti hann \u00e1samt eiginkonu sinni, Ingiger\u00f0i J\u00f3hannsd\u00f3ttur, til Vestmannaeyja. \u00cd Eyjum gegndi hann starfi sk\u00f3lastj\u00f3ra Unglingask\u00f3la Vestmannaeyja til \u00e1rsins 1963. Hann var einnig virkur \u00ed Verkamannaf\u00e9laginu Dr\u00edfanda, gaf \u00fat t\u00edmariti\u00f0 Blik \u00ed 44 \u00e1r, var sparisj\u00f3\u00f0sstj\u00f3ri og fleira. \u00deekktasta afrek hans var \u00fe\u00f3 a\u00f0 koma \u00e1 laggirnar Bygg\u00f0asafni Vestmannaeyja, eins og \u00e1\u00f0ur hefur komi\u00f0 fram. \u00deorsteinn hlaut hei\u00f0ursborgaraver\u00f0laun \u00ed Vestmannaeyjum fyrir framlag sitt til menningarm\u00e1la. \u00deann 3. september 1984 l\u00e9st \u00deorsteinn, en arfleif\u00f0 hans lifir enn og mun lifa um \u00f3komin \u00e1r. Vi\u00f0 skulum n\u00fa r\u00fdna a\u00f0eins \u00ed s\u00f6gu bygg\u00f0asafnsins.<\/p>\n\n\n\n<p>Fyrst um sinn sanka\u00f0i \u00deorsteinn a\u00f0 s\u00e9r \u00fdmsum munum og geymdi \u00fe\u00e1 heima hj\u00e1 s\u00e9r, fyrst \u00ed H\u00e1agar\u00f0i en s\u00ed\u00f0ar uppi \u00e1 h\u00e1alofti \u00ed Go\u00f0asteini. Me\u00f0 honum \u00ed h\u00f3pi frumkv\u00f6\u00f0la safnsins voru \u00feeir \u00c1rni \u00c1rnason s\u00edmritari og Eyj\u00f3lfur G\u00edslason fr\u00e1 Bessast\u00f6\u00f0um. \u00deegar Gagnfr\u00e6\u00f0isk\u00f3linn var st\u00e6kka\u00f0ur komst \u00deorsteinn aldeilis \u00ed \u00e1lnir, \u00fev\u00ed \u00fear f\u00e9kk hann betri a\u00f0st\u00f6\u00f0u til a\u00f0 geyma munina sem hann haf\u00f0i safna\u00f0 a\u00f0 s\u00e9r \u00ed gegnum \u00e1rin. Munirnir voru geymdir \u00fear uppi \u00e1 lofti \u00ed um t\u00f3lf \u00e1r. Nemendur \u00deorsteins voru helstu hvatningsmenn hans og hj\u00e1lparhellur vi\u00f0 s\u00f6fnun og flutning munanna. \u00deeir a\u00f0sto\u00f0u\u00f0u me\u00f0al annars vi\u00f0 a\u00f0 bera munina upp brattan stiga \u00e1 sk\u00f3lalofti\u00f0. \u00deegar Sparisj\u00f3\u00f0urinn veitti safninu a\u00f0st\u00f6\u00f0u \u00e1 \u00feri\u00f0ju h\u00e6\u00f0 \u00ed h\u00fasn\u00e6\u00f0i s\u00ednu \u00e1ri\u00f0 1964 ur\u00f0u gr\u00ed\u00f0arleg umskipti \u00ed s\u00f6gu safnsins. Hinn 12. j\u00fal\u00ed sama \u00e1r var \u00fea\u00f0 opna\u00f0 almenningi. Sumari\u00f0 1969 var svo fyrsta sk\u00f3flustungan tekin a\u00f0 h\u00fasi sem \u00e1tti a\u00f0 h\u00fdsa bygg\u00f0asafn, b\u00f3kasafn og listaverk \u00ed eigu b\u00e6jarins. \u00c1 \u00feessum t\u00edma var bygg\u00f0asafni\u00f0 \u00e1 tveimur st\u00f6\u00f0um: hluti \u00feess var \u00e1 \u00feri\u00f0ju h\u00e6\u00f0 Sparisj\u00f3\u00f0sins og hinn hlutinn \u00ed tveimur sk\u00f3lastofum I\u00f0nsk\u00f3lans vi\u00f0 Hei\u00f0arveg, \u00fear sem T\u00f3nlistarsk\u00f3linn er n\u00fa.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00deegar gosi\u00f0 h\u00f3fst a\u00f0faran\u00f3tt 23. jan\u00faar 1973 var\u00f0 f\u00f3lki mj\u00f6g brug\u00f0i\u00f0. \u00de\u00f3tt tekist hef\u00f0i a\u00f0 flytja \u00edb\u00faa Vestmannaeyja til lands \u00e1 einni n\u00f3ttu r\u00edkti mikil \u00f3vissa um framt\u00ed\u00f0 eyjarinnar. Hraunstraumurinn stefndi \u00e1 b\u00e6inn og \u00feungt gj\u00f3skufall lag\u00f0ist yfir h\u00fasin. Menningararfurinn \u00e1 \u00feri\u00f0ju h\u00e6\u00f0 Sparisj\u00f3\u00f0sins var \u00ed br\u00e1\u00f0ri h\u00e6ttu. A\u00f0eins fj\u00f3rum d\u00f6gum eftir a\u00f0 gosi\u00f0 h\u00f3fst haf\u00f0i \u00deorsteinn safna\u00f0 saman bj\u00f6rgunarli\u00f0i, me\u00f0al annars sonum s\u00ednum, og h\u00e9lt h\u00f3purinn \u00fat \u00ed Eyjar. Markmi\u00f0i\u00f0 var a\u00f0 bjarga munum bygg\u00f0asafnsins. Bj\u00f6rgunarh\u00f3purinn vann miki\u00f0 \u00ferekvirki \u00fe\u00e1 daga sem bj\u00f6rgunin st\u00f3\u00f0 yfir, enda \u00feurfti a\u00f0 pakka hverjum hlut vandlega \u00e1 me\u00f0an keppst var vi\u00f0 t\u00edmann. Mununum var komi\u00f0 fyrir \u00ed fj\u00f3rum g\u00e1mum sem fluttir voru til Reykjav\u00edkur me\u00f0 skipinu Dettifossi. \u00dear t\u00f3k \u00de\u00f3r Magn\u00fasson \u00fej\u00f3\u00f0minjav\u00f6r\u00f0ur \u00e1 m\u00f3ti \u00feeim \u00e1 bryggjunni og s\u00e1 til \u00feess a\u00f0 \u00feeir yr\u00f0u geymdir \u00e1 \u00f6ruggum sta\u00f0 \u00ed geymslu \u00dej\u00f3\u00f0minjasafnsins \u00e1 me\u00f0an gosi\u00f0 geisa\u00f0i \u00ed Eyjum. Fimm \u00e1rum eftir gosi\u00f0, hinn 15. apr\u00edl 1978, var Safnah\u00fas Vestmannaeyja v\u00edgt og Bygg\u00f0asafn Vestmannaeyja f\u00e9kk loksins varanlegt heimili.<\/p>\n\n\n\n<p>P\u00fa\u00f0urhorn \u00far nautshorni, einfaldur og hversdagslegur munur \u00e1 s\u00ednum t\u00edma, var\u00f0 innbl\u00e1sturinn a\u00f0 safninu sem vi\u00f0 \u00feekkjum \u00ed dag. Saga \u00deorsteins og bygg\u00f0asafnsins s\u00fdnir okkur a\u00f0 einfaldar hugmyndir geta or\u00f0i\u00f0 a\u00f0 miklum og merkilegum afrekum.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dea\u00f0 var \u00e1 \u00fev\u00ed herrans \u00e1ri 1932 a\u00f0 ungur ma\u00f0ur \u00e1kva\u00f0 a\u00f0 stu\u00f0la a\u00f0 stofnun bygg\u00f0asafns h\u00e9r \u00ed Vestmannaeyjum eftir a\u00f0 honum \u00e1skotna\u00f0ist p\u00fa\u00f0urhorn \u00far nautshorni. \u00deessi ma\u00f0ur haf\u00f0i kennt<\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":13880,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[53,1],"tags":[],"class_list":["post-13879","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-frettir-2026","category-uncategorized-is"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sagnheimar.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13879","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sagnheimar.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sagnheimar.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sagnheimar.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sagnheimar.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=13879"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.sagnheimar.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13879\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13884,"href":"https:\/\/www.sagnheimar.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/13879\/revisions\/13884"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sagnheimar.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/13880"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sagnheimar.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=13879"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sagnheimar.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=13879"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sagnheimar.is\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=13879"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}