Nú er febrúar hálfnaður og mars siglir óðfluga nær, já tíminn líður hratt á gervihnattaöld. Febrúar og mars eru mánuðir sem tilheyra júlíanska tímatalinu, sem komið var á laggirnar af Júlíusi Sesar 46 fyrir Krist. Byggir það á hinu grísk-rómverska tímatali, en þó vantaði janúar og febrúar. Júlíus Sesar bætti þeim við til að fá 365 daga inní dagatalið sem við þekkjum í dag og er það byggt á stöðu sólar og himintungla. Hér áður fyrr var hið norræna tímatal notað og miðaði það við tvær árstíðir, sumar og vetur. Þar finnum við gormánuð, ýli, mörsugur, þorra, góu og einmánuð, en þeir tilheyra vetrinum, en harpa, skerpla, sólmánuður, heyannir, tvímánuður og haustmánuður tilheyra sumrinu samkvæmt Snorra-Eddu. Þorrinn hefst á föstudegi á bilinu 19.-26. janúar og lýkur á laugardegi áður en góa hefst, en góan byrjar á sunnudegi 18.-24. febrúar. Þorrinn og góan eru því fjórði og fimmti mánuður í norræna tímatalinu. Þið hafið nú þraukað það að lesa þennan pistil, en ég bið ykkur að þrauka aðeins lengur og að þreyja þorrann með okkur.
Þorrinn þótti einn erfiðasti mánuður ársins, vegna kulda, skorts á uppskeru, lágs matarforða og erfiðs veðurfars og oft var sagt að það þurfti að þreyja þorrann. Samkvæmt Íslenskri orðsifjabók Ásgeirs Blöndals Magnússonar er orðið þorri tengt sögninni að þverra, minnka eða skerðast, en einnig telur hann að það tengist lýsingarorðinu þurr, því til er vísubrot sem segir:
“Þurr þykir þorri, þeysöm góa, votur einmánuður, þá mun allt vel vora.“
Einnig eru þekkt orðatiltækin: Hægt er að þreyja þorrann og góuna og hægt er að þreyja þorrann og góuna og þá ber kýrin. Á færeysku kallast þorrinn torri og í nýnorsku heitir hann torre.
Vitað er um þrjár hefðir sem tengjast þorranum hér á landi. Sú fyrsta er þorrablót sem flestir kannast nú við, þar sem fólk raðar í sig ýmsum „kræsingum“ á borð við lundabagga, súrsaða hrútspunga, svið, hangiket o.fl. Mögulega tengist það frásögn í Fornaldarsögum Norðurlanda, en þar er kafli sem heitir „Hversu Noregr byggðist.“ Samkvæmt þeim heimildum var maður að nafni Fornljótur, sem átti þrjá syni og hét einn þeirra Kári. Sonur Kára var Snær konungur og átti hann börnin Þorra, Fönn, Drífu og Mjöll. Þorri átti svo börnin Nór, Gór og dótturina Gói (sem síðar varð Góa). Þorri var talinn góður konungur, en um hann var sagt:
„Hann blótuðu Kænir til þess er snjóva gerði ok væri skíðfæri gott. Þat er ár þeira. Þat blót skyldi vera at miðjum vetri, ok var þar þaðan af kallaðr Þorra mánaðr.“
„Hann hafði blót á hverju ári at miðjum vetri; þat kölluðu þeir Þorrablót. Af því tók mánaðrinn heiti.“
Önnur hefð er Bóndadagurinn, en þá gera konur vel við bónda sína með góðum mat.
Þriðja hefðin er öllu skondnari og vita eflaust færri af henni, en eftirfarandi texti lýsir henni:
„Þess vegna var það skylda bænda ‘að fagna þorra’ eða ‘bjóða honum í garð’ með því að þeir áttu að fara fyrstir á fætur allra manna á bænum þann morgun sem þorri gekk í garð. Áttu þeir að fara ofan og út í skyrtunni einni, vera bæði berlæraðir og berfættir, en fara í aðra brókarskálmina og láta hina svo lafa eða draga hana eftir sér á öðrum fæti, ganga svo til dyra, ljúka upp bæjarhurðinni, hoppa á öðrum fæti í kringum allan bæinn, draga eftir sér brókina á hinum og bjóða þorra velkominn í garð eða til húsa.“
Einungis er til ein heimild um þessa síðustu hefð. Talið er að einhver gamansamur maður hafi fært Jóni Árnasyni þjóðsagnasafnara þennan texta um miðja 19. öld og hann hafi verið gefinn út í einskonar gríni.
Nú er því um að gera fyrir húsmæður að gera vel við bændur sína áður en þorra lýkur, troða sig fullan af feitum og fínum þorramat og ef sá gállinn er á ykkur að fara út á skyrtunni, berir að neðan og hoppa í kringum húsin ykkar, hálfbuxaðir til að fagna þorranum. En passið ykkur þó að verða ekki of kalt, því annars gætuð þið forskalast eins og Axel vinur okkar í Sódóma Reykjavík sagði svo eftirminnilega.
